Essay –

Als digitale archeologen gaan Tom Kok en Jan Willen Deiman te werk. Niet met een kwastje wordt het verleden voorzichtig blootgelegd, maar zorgvuldig onderzoeken Kok&Deiman het voorspelde. Een digitale bouwtechnische tekening is de belofte voor de perfecte toekomst. Alsof zij een hand door het tweedimensionale vlak van het beeldscherm hebben gestoken en de afzonderlijke arceringen naar zich toe hebben getrokken. Arceringen die in geordende patronen materialen representeren. Zand, water, grind, maar ook natuursteen, sierbeton, loofhout, zink en bijvoorbeeld brons zijn door de moderne mens tot steriele en onherkenbare symbolen getransformeerd.

Het is een beeldend voorbeeld voor de obsessie voor controle, de menselijke behoefte aan beheersing en ordening van de wereld om haar vatbaar en beheersbaar te maken. In de hand die Kok&Deiman teruggetrokken hebben uit de digitale wereld liggen vijf zorgvuldig gekozen symbolen: beton, moeras, water, slib en kwarts. Niet met spatels, houwelen en troffels, schepjes en kwastjes, maar met siliconen mallen, oxide-pigmenten, gietbare kunststof en kunstivoor onthullen Kok&Deiman een tot dan toe onzichtbare wereld.

Zo geordend en perfect als de arceringen de digitale tweedimensionale wereld inrichten, zo chaotisch vermengen hun nieuwe driedimensionale broertjes- en zusjesmodellen zich nu over de uitgestrekte vloer.

Uitgezoomd is het werk Hatchings! (2016) als de schuimkoppen die achterblijven op het strand wanneer een golf zich uitsteekt en weer terug spoelt. De afzonderlijke (schuim)belletjes zijn niet waarneembaar, net als de gematerialiseerde arceringen vloeien ze samen tot één visueel beeld. Maar zoem je in dan wordt zichtbaar dat ieder gecreëerd object uniek is. Door net iets af te wijken in zijn kleur of imperfecte vorm.

De representatie van materiaal is door Kok&Deiman zelf gematerialiseerd, maar de representatie van de representatie is uiteindelijk een opzichzelfstaand werk geworden. Iets dat bedacht en ontworpen is door de mens, zoals bijvoorbeeld het netwerk van internetverbindingen, is voorbij het menselijke beheersbare gegroeid en gedraagt zich nu als een nieuw natuurverschijnsel. Next Nature, zoals wetenschapper Koert van Mensvoort het mooi verwoord. We cultiveren de natuur totdat het gecultiveerde zich weer als natuur gaat gedragen.

De titel van de tentoonstelling refereert deels aan de theorie the signifier and the signified van de Zwitserse taalwetenschapper Ferdinand Saussure. Waarin hij het verschil tussen de materiële vorm en het mentale concept aanduidt. Kok&Deiman leggen de contradictie tussen het ontwerp en de realiteit bloot. Ze herinterpreteren onze werkelijkheid, wetende dat er niet één waarheid bestaat, alles context gebonden is en daardoor in constante verandering. Hun samenwerking als kunstenaarsduo creëert een dynamische werkproces. En tegelijkertijd is het onontkoombaar dat het letterlijk zorgt voor meerdere perspectieven die zich vermengen in elk enkel beeldend werk.

Essay is verschenen bij de expositie ‘Hatchings’ van Kok&Deiman

05.03 t/m 22.04.2016 Momart Amsterdam – Intersections Art Rotterdam 2016