Column –

Het is dit jaar tien jaar geleden dat Jan Wolkers overleed. Wolkers werd bekend als schrijver door de taboedoorbrekende boeken die hij schreef in de jaren ’60, ’70 en ’80. Zijn boek Turks fruit werd een bestseller en de verfilming ervan in 1972 door Paul Verhoeven is een Nederlandse filmklassieker geworden. Toch wilde Wolkers vooral herinnerd worden als kunstenaar. Hij voelde zich in de eerste plaats beeldhouwer. Maar wat mij ook vooral te binnen schiet is de natuurmens Wolkers. Als oude man die in zijn televisieprogramma de Achtertuin van Jan Wolkers (uitgezonden in 2002 en 2003 als onderdeel van Villa Achterwerk) rondscharrelt in zijn eigen hofje op Texel en vol liefde vertelt over spuugbeestjes en vogelnestjes.

Hij was van vuur.

een golf, een vlam,

een stroomend stuk natuur,

Het Oosterpark in Amsterdam is een renovatie ondergaan. Dichtbegroeide stukken zijn open gemaakt en het park lijkt weer te ademen. Het is er prettiger wandelen dan vroeger. Ik ken het Oosterpark goed. Het is een ommetje die ik vaak maakte als kind, later al tiener en nu ik volwassen ben ga ik af en toe terug. Het is een beetje mijn achtertuin. De voornaamste reden dat ik er nog altijd kom is omdat er dat beeld van Wolkers staat.

…nu ik volwassen ben ga ik af en toe terug, 

omdat er ‘dat beeld van Wolkers’ staat.

Het is een betoverend beeld, prachtig door zijn eenvoud. Twee roestvrijstalen lijnen; de ene horizontaal, de ander verticaal. Hun vormen doen denken aan een silhouetten van vogels. Soms groeit het riet eromheen zo hoog dat alleen het puntje te zien is. Vaak met een meeuw erop die even pauzeert en soms een grote reiger. Maar het mooiste komt nog, als je langs het beeld loopt, kijk er dan vanaf verschillende standpunten naar. De scherpe hoeken zullen zachte rondingen worden en dan weer scherpe punten. Het is elke keer een magisch mooie transitie.

Het kunstwerk werd in 1992 aan de grote vijver geplaatst. Het is een ode aan De Tachtigers; een groep schrijvers en schilders die rond 1880 samen kwamen in het huis van schilder en fotograaf Willem Witsen om de hoek bij het Oosterpark. Met hun vernieuwde ideeën over kunst en literatuur hadden zij grote invloed op hun tijd. Zijn braken met tradities en namen bijvoorbeeld de waarneembare werkelijkheid als uitgangspunt en zette dit zonder tussenkomst van het verstand om in lyrische poëzie.

 

Dichter Herman Gorter was een belangrijke dichter binnen de De Tachtigers. Toen hij in 1927 overleed schreef Hendrik Marsman het gedicht Herman Gorter als ode aan hem. Op zijn beurt liet Jan Wolkers zich inspireren voor zijn beeld in het Oosterpark, dat hij de toepasselijke naam gaf: Monument voor De Tachtigers, door de eerste dichtregels:

Hij was van vuur. 

een golf, een vlam,

een stroomend stuk natuur,

Als ik deze dichtregels lees is er één gedachte die bij mij op komt, deze treffende woorden hadden ook voor Jan Wolkers kunnen zijn.

Deze column is eerder gepubliceerd: Fjoezzz – Modern Glas Magazine 01.09.2017