Recensie –

Manifesto is een installatie van dertien afzonderlijke verhalen en personages die op verschillende schermen vertoond worden. Het werk ging in primaire tijdens het Sundance Film Festival in Amerika en was daarna ook te zien op het Holland Festival. Maar beeldend kunstenaar en filmmaker Julian Rosefeldt (1965) heeft het werk ook tot een film gemonteerd. Deze film is nu te zien in de bioscoop.

Rosefeldt heeft meer dan vijftig avant-gardistische manifesten als uitgangspunt genomen. Dertien personages zijn allemaal op fenomenale wijze gespeeld door Cate Blanchett. Zoals ze al bewees te kunnen in 2007 in de film over Bob Dylan ‘I’m not there’. Deze filmrollen waren een inspiratie voor Manifesto.

Rosefeldt studeerde ooit architectuur en heeft de locaties voor dit werk zorgvuldig gekozen. De meeste rondom Berlijn gevonden; als de Humboldt University en de tachtig meter hoge man-made Teufelsberg. De film werd in twaalf dagen opgenomen. Als toeschouwer word je meegenomen in de grijze grauwe werkelijkheid. Blancett is een zwerver, een punker, een rijke huisvrouw, een roodharige weduwe en een schooljuf. Iedere rol is geïnspireerd op een andere (kunst)stroming en de teksten uit verschillende manifesten van Tristan Tzara’s Dada Manifest (1918) tot Barnett Newmans The Sublime is Now (1948) tot Sol LeWitts Paragraphs on Conceptual Art (1968) worden op absurdistische en humoristische wijze ingezet.

Blanchett is een huismoeder in een mooie eetkamer dekt ze de tafel. De net gekapte kinderen worden voor de lunch aan tafel geroepen. Een grote gebraden kalkoen verschijnt op tafel. Voor het eten neemt ze de houding in van het gebed. Maar ze spreekt het manifest uit van Pop Art beeldhouder Claes Oldenburg; I am for an Art… (1961).

I am for an art that is political-erotical-mystical, that does something other than sit on its ass in a museum.

Iedere scene speelt met een stroming, van het situationisme tot dada tot fluxus en de conceptuele kunst. Het bevraagd onze huidige tijd, of deze manifesten nog actueel zijn. Maar het is ook een hommage aan de taal. Aan de poëtische taal van veel manifesten die kunstenaars vaak in hun begin tijd van hun leven hebben geschreven, nog voordat ze de beroemde werken maakte. Het bevraagd die taal, de discours van de kunst. Of die nog wel breed begrepen wordt of zich enkel tot een selecte groep gelijkgestemde richt. Zij die de kunst toch al omarmen. Het is een geslaagde keus om het medium film in te zetten. Als de teksten te snel gaan is het het prachtige acteerwerk van Blanchett dat ongeremd je aandacht blijft trekken. Een film die tot zelf nadenken aanspoort. In een tijd dat dat meer dan hard nodig is.

Manifesto

Duur: 95 minuten

Regisseur: Julian Rosefeldt

Draait in verschillende bioscopen in Nederland, o.a. EYE Amsterdam, Filmhuis Den Haag en Filmschuur Haarlem